Opiniestuk in De Standaard

Een openbare omroep kan niet zonder wetenschapsjournalisten

– Sylvia Wenmackers
Verschenen in De Standaard (19 mei 2015) (Blendle)

Kent u een regio waar de openbare omroep professioneler bericht over het Eurovisiesongfestival dan over wetenschap? Welkom in Vlaanderen.

Artikel.

Foto van het artikel; klik hier voor groter.

Een openbare omroep moet onder meer berichten over politiek, sport, cultuur en wetenschap. Wetenschap belangt iedereen aan, dus wetenschapsnieuws is niet optioneel, zou u denken. Nochtans heeft de VRT anno 2015 geen uitgebouwde wetenschapsredactie. Er zijn wel enkele journalisten die zich gespecialiseerd hebben in wetenschapsnieuws, maar te weinig nieuwsmensen hebben zelf een wetenschappelijke achtergrond. Aangezien de nieuwe beheersovereenkomst voor de periode 2016–2020 nu ter sprake komt en het vernieuwde Canvas meer wetenschap belooft, lijkt dit me een uitstekend moment om daar iets aan te doen.

We vinden het normaal dat er geld is om een voetbalmatch of een wielerwedstrijd door gespecialiseerde journalisten te laten verslaan. Als we nog maar half zo veel vakmensen inzetten om even kritisch en enthousiast over wetenschap te vertellen, dan zouden we in Vlaanderen behoren tot de wereldtop. Om de berichtgeving over wetenschap op radio en televisie te kunnen verheffen boven het niveau van weetjes zijn er journalisten met een wetenschappelijke vorming nodig.

In Nederland hebben heel wat wetenschapsjournalisten zelfs een doctoraat behaald. Daarvan kunnen wij alleen dromen op een moment dat er bespaard moet worden bij de VRT. Tenzij we kijken naar het geheel van Vlaamse middelen voor wetenschap en communicatie: dan is er een efficiënte oplossing, die tot nu toe over het hoofd werd gezien.

Eenvoudig gezegd komt het hierop neer: steek een VRT-microfoon onder de neus van onderzoekers die betaald worden door het Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek (FWO).

De Vlaamse overheid reikt via het FWO individuele beurzen en projectmiddelen uit aan vele wetenschappers die werken aan Vlaamse universiteiten en onderzoeksinstellingen. Het FWO vraagt van haar bursalen dat zij aan wetenschapscommunicatie zouden doen. Heel wat onderzoekers zijn – zelfs zonder deze lichte dwang van hun mecenas – bereid om uitleg te geven over hun werk en er gaan dagelijks persberichten de deur uit bij de Vlaamse kennisinstellingen. Waar het hart van vol is, daar loopt de mond van over: dat geldt ook voor wetenschappers, al is het risico bij hen groot dat er al eens een woordje jargon tussen glipt.

Bij gebrek aan wetenschapsjournalisten moeten wetenschappers zelf op zoek naar klare taal en heldere beelden. In plaats van al deze onderzoekers op communicatiecursus te sturen, op kosten van de overheid, zou het toch veel efficiënter zijn om enkele wetenschapsjournalisten in dienst te nemen? Dat zou diezelfde overheid inderdaad kunnen doen: niet via het FWO, maar via de VRT.

Mijn voorstel is om in de nieuwe beheersovereenkomst van de VRT niet alleen quota op te leggen voor Vlaamse liedjes, maar ook voor de stemmen van onderzoekers – lang niet allemaal Vlamingen overigens – die door het FWO te werk worden gesteld. Terwijl journalisten nu onder tijdsdruk vaak dezelfde mensen opbellen, zou dit voorstel als gunstig neveneffect hebben dat het beeld van ‘de wetenschapper’ veel diverser en realistischer wordt. Wetenschappers kunnen zich dan weer toeleggen op hun kerntaak, terwijl hun resultaten toch op een toegankelijke manier worden uitgelegd.

Bovendien sponsort de Vlaamse overheid initiatieven om wetenschap en technologie populairder te maken, met name bij wie een studiekeuze moet maken in de middelbare school en in het hoger onderwijs. Daarbij gaat er bijzondere aandacht naar ondervertegenwoordigde groepen (zoals meisjes in de ICT). Zou minstens een deel van dit geld niet veel beter besteed zijn als de VRT het hele jaar rond op een goede manier over wetenschap zou berichten? In een mediaklimaat dat positiever staat tegenover wetenschappen zouden de resterende initiatieven ook meer weerklank krijgen en dus een groter effect sorteren.

Gelijkaardige berichten:

Facebooktwittergoogle_plusredditpinteresttumblrmail

5 Reacties

  1. Over taal

    Misschien een mogelijke stap in de richting van wetenschapspopularisering kan bewerkstelligd worden via de petitie die onze hoofdredacteur Filip Devos richt aan de leden van het Vlaams Parlement en aan de academische overheden: http://www.petities24.com/wetenschapspopularisering.

    Reageren
    1. Sylvia Wenmackers (Auteur bericht)

      Ja, een zeer positieve actie. Toen ik gisteren over deze petitie hoorde (via Twitter) heb ik mijn naam meteen toegevoegd aan de lijst (#60). Ik hoop dat deze petitie een hefboom kan zijn om verandering op gang te brengen!

      Reageren
  2. Pingback: Petitie: geef wetenschapspopularisering meer aandacht! | Steven Delarue

  3. Pingback: Congratulations with your 100000000Bth follower Sylvia » The Delocalized Physicist

  4. Pingback: Schaadt het niet? : Charlie magazine

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

58 + = 61