Interview – deel 2/3

Dit is het tweede deel van mijn ‘aanstellingsinterview’. Het eerste deel staat hier; het derde en laatste deel volgt binnenkort!

Dit deel van het interview gaat over mijn huidige aanstelling en gepland onderzoek.

~

Welke thema’s houden je tegenwoordig bezig? Waar hoop je later nog onderzoek naar te voeren?

Op dit moment ben ik bezig met onderwerpen uit de filosofie van de fysica waarbij vragen over kleine kansen en determinisme een grote rol spelen. De Newtoniaanse mechanica wordt vaak als het schoolvoorbeeld van een deterministische theorie gepresenteerd. Toch hebben Poisson en, recenter, Norton indeterministische systemen binnen de Newtoniaanse mechanica onder de aandacht gebracht. Daarbij is het bovendien niet duidelijk wat de waarschijnlijkheden zijn die bij deze oplossingen horen. Ik modelleer deze situaties met behulp van verschilvergelijkingen en infinitesimale tijdstappen. Zo slaag ik erin om wel kansen toe te kennen aan de diverse oplossingen. Daarbij komen de infinitesimale kansen waar ik in mijn tweede doctoraat aan heb gewerkt goed van pas. Aangezien het mogelijk blijkt om voor hetzelfde systeem zowel een deterministische als een indeterministische beschrijving te geven, rijst de vraag of het mogelijk is om van de werkelijkheid zelf te zeggen of ze al dan niet deterministisch is – of dat dit onderscheid niet van toepassing is op de werkelijkheid en hoe we dat dan moeten begrijpen.

In de statistische fysica liggen er ook nog een paar vraagstukken rond kleine kansen waar ik de komende jaren aan wil werken. En uiteraard hoop ik terug te keren naar de grondslagenkwesties in de kwantummechanica. Het is nu meer dan tien jaar geleden dat ik daar een thesis over schreef en ik heb sindsdien heel wat relevante nieuwe inzichten heb opgedaan. Bovendien zijn er inmiddels nieuwe experimenten gebeurd die een ander licht kunnen werpen op sommige van de oude vragen, maar daar gaat jouw onderzoek ook over, dus dat moet ik jou niet uitleggen.

In oktober 2014 werd je als BOF-ZAP onderzoeksprofessor (tenure track) aangenomen aan het Hoger Instituut voor Wijsbegeerte (HIW) aan de KU Leuven. Waarom koos je ervoor om in Leuven te komen werken?

Voordien werkte ik als postdoc bij het departement Theoretische Filosofie in Groningen. Hoewel ik daar ook graag werkte, snakte ik na jaren van korte contracten wel naar het vooruitzicht op een vaste positie. Bovendien biedt het BOF-ZAP systeem in Leuven een mooie bescherming van de onderzoekstijd: ik geef graag les, maar op dit moment moet ik slechts twee cursussen per jaar geven, waardoor mijn onderzoek niet in het gedrang komt. Bovendien maakt het Centrum voor Logica en Analytische Wijsbegeerte (CLAW) van het HIW op dit moment een periode van expansie en dus verjonging door. Het biedt voordelen om tot zo’n dynamisch centrum te behoren: er is bijvoorbeeld elke week minstens één lezing van een interne of externe spreker. En het is uiteraard fijn om de wetenschapsfilosofie in Leuven mee een boost te geven.

Leuven heeft geen departement voor de geschiedenis en de filosofie van de wetenschappen, iets dat wel bestaat aan heel wat andere Europese universiteiten. Is dat geen groot gemis?

(Aarzelend) Er wordt in Leuven wel over deze thema’s nagedacht, maar dan vanuit verschillende departementen: er is het Leuven Interdisciplinary Platform for the Study of the Sciences (LIPPS), waar zowel filosofen lid van zijn als sociologen en cultuurwetenschappers. Dit levert interessante ontmoetingen op, maar anderzijds hangt de impact hiervan tot nog toe van de individuele onderzoekers af die geschiedenis en filosofie van de wetenschappen niet noodzakelijk als hoofddiscipline hebben. Een gespecialiseerd departement zou voor meer continuïteit kunnen zorgen op dit vlak en ook meer zichtbaarheid, zowel intern als extern. Aan de KU Leuven heeft elke richting gelukkig wel een inleidende cursus filosofie, maar ik vind dat wetenschapsgeschiedenis en -filosofie meer aandacht verdienen binnen de gewone wetenschapsvakken.

Een aspect dat bijvoorbeeld weinig aandacht krijgt is het belang van ‘onzichtbare handen’ in de wetenschap. Denk bijvoorbeeld aan technici die in een labo voor continuïteit zorgen en een onmisbare bijdrage leveren aan veel experimenteel onderzoek. Verder vraag ik me af hoe we studenten duidelijk kunnen maken dat wat ze zelf ervaren – voortdurend fouten maken en traag vooruitgaan, maar ook hoe verhelderend het kan zijn om met medestudenten te overleggen – erbij blijft horen, ook als afgestudeerde wetenschapper. Zelfs nadat ik fysica had gestudeerd had ik het populaire beeld van de wetenschapper als een genie dat in zijn eentje tot diepe inzichten komt niet volledig van me afgeschud. Terwijl ik intussen toch echt beter had moeten weten: bepaalde capaciteiten helpen natuurlijk, maar zonder hard werken kom je er niet.

Geldt dat beeld niet ook in de filosofie?

(Fel) Ja. In de filosofie is het traditioneel zo dat mensen alleen publiceren. De mythe dat je een geboren genie moet zijn om filosoof te kunnen worden is er des te sterker. Maar ik geloof er niet in: in plaats van ons blind te staren op de verwezenlijkingen van individuen, kunnen we ook kijken naar de context die die individuen in staat stelt om te voltijds te filosoferen: dit kan in een sterk ongelijke maatschappij, waarin sommige mensen door geboorte tot de aristocratie behoren, zodat voor hen een leven zonder directe productiviteit mogelijk wordt. Of in een maatschappij als de onze, waarin sommige mensen kunnen studeren en verder onderzoek doen door een fonds uit gemeenschappelijke middelen. Het is een privilege om onderzoeker te zijn, waarmee ik niet gezegd heb dat het een luxe is voor de maatschappij als geheel dat er daarin aan zuivere wetenschap of filosofie wordt gedaan! Maar het is wel een luxe om die rol als ambt te mogen vervullen. Het is niet slecht om ons daar bewust van te zijn en met gepaste bescheidenheid te handelen.

(wordt vervolgd)

Gelijkaardige berichten:

Facebooktwittergoogle_plusredditpinteresttumblrmail

Laat een reactie achter

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Time limit is exhausted. Please reload CAPTCHA.